Hoàng Giáp Bùi Huy Bích với Bia Văn chỉ làng Văn Điển, xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì

  25/01/2017

Image result for bia văn chỉ làng văn điểnTứ Hiệp hiện nay là một xã thuộc huyện Thanh Trì, được thành lập tháng 4-1946, gồm 4 làng, trước Cách mạng Tháng Tám 1945 cũng là 4 xã độc lập: Cổ Điển, Cương Ngô, Đồng Trì và Văn Điển, thuộc tổng Cổ Điển, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông. Ba làng (xã): Cổ Điển, Cương Ngô, Đồng Trì từ xa xưa có chung ngôi đình, gọi là đình Ba Dân, hay Tam xã linh từ, cùng thờ Nguyễn Bồ, Nguyễn Phục là các tướng của Đinh Bộ Lĩnh, có công đánh tan sứ quân Nguyễn Siêu - một trong 12 sứ quân, thống nhất đất nước. Ba làng còn có chung ngôi chùa Long Quang, hay còn gọi là chùa Cổ - Cương - Đồng. Làng Văn Điển tuy cùng thờ các vị thành hoàng như 3 làng trên, nhưng lại có đình riêng, chùa riêng (chùa Quang Minh). Các làng đều có Văn chỉ.

Bia Văn chỉ làng Văn Điển có tên Thanh Trì huyện, Văn Điển xã, tiên hiền từ chỉ bi kýhiện được dựng trong sân đình làng, có mái che cẩn thận. Đây là tấm bia cỡ lớn, ít thấy ở các làng thuộc Hà Nội hiện nay với chu vi là 226cm, cao 110cm, được đặt trên bệ tứ cấp gồm 4 vòng tròn, cao 36cm, bệ dưới cùng có chu vi 387cm, chóp bia cao 67cm, gồm 3 vòng tròn. Cả đáy và chóp đều mới được đắp bằng xi măng mới vào năm 1995. Bia được lập vào ngày trước, tiết Đông chí một ngày, tháng Một, năm Gia Long thứ hai (1803). Người soạn bia là “người cùng huyện ở xã Định Công, nhà ở xã Thịnh Liệt, hiệu Cư sĩ Tồn Am, Hi Chương Bùi Bích” (Hoàng giáp Bùi Huy Bích), có 28 dòng có 30 chữ to, khắc chân phương, còn rõ nét và 13 dòng khắc chữ nhỏ. Mở đầu, bài văn nêu rõ làng Văn Điển thuở ban đầu văn học còn ít, nên hàng năm cứ đến hai mùa Xuân, Thu thì tùy tiện thiết lập bài vị tiên thánh để kính tế. Từ năm Quý Hợi niên hiệu Cảnh Hưng (1743) trở đi, trong khoảng vài chục năm, làng có 7 người đỗ Tam trường, 6 người đỗ Thư lại, 2 người đỗ Hương cống ra làm quan, nên mới dựng Từ chỉ ở bờ Bắc sông Tô Lịch, lấy đó làm đàn chính để kính tế Chu tiên sinh Văn Trinh Công (Chu Văn An) và phối thờ các vị triều sĩ. Bên Tả đàn thờ các Nho sinh, Sinh đồ, Thư lại; bên Hữu thờ các vị có công dạy dỗ con cái đỗ đạt và các ông chức sắc có nghĩa hạnh với dân. Văn chỉ được dựng xong năm Kỷ Sửu niên hiệu Cảnh Hưng (1769). Hàng năm, lấy ngày Đinh của tháng hai và tháng tám để kính tế. Tiếp đó, bài văn ca ngợi tài năng, đức độ của Chu Văn An. Bia ghi họ tên, mức đỗ, khoa đỗ, chức vụ, số ruộng đóng góp của các hội viên trong hội Tư văn tổng số là 6 mẫu, 3 sào, 2 khẩu để thờ tiên hiền tại Văn chỉ.

Đây là tấm bia tròn cỡ lớn. Tấm bia có giá trị nghiên cứu về việc học hành, khoa cử, việc thờ Tiên hiền, tổ chức xã hội, ruộng đất của làng Văn Điển cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn và về danh nhân văn hóa Bùi Huy Bích.

Thông báo Hán Nôm học 2005 (tr.221-228)

Bùi Xuân Đính

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lịch vạn niên
Lượt truy cập
  • 10
  • 2041
  • 1,843,201