Nhà thờ họ Bùi (Bùi Bách Niên), xã Yên Hải, huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh

  25/01/2017

Nhà thờ họ Bùi (Bùi Bách Niên), xã Yên Hải, huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh - Di tích Lịch sử Văn hoá - Xếp hạng cấp Quốc gia tại Quyết định số: Số 51/2001/QĐ-BVHTT, ngày 27/12/2001 của Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch).


 

Từ đường họ Bùi (thờ cụ Bùi Bách Niên), tên chữ là Bùi Tiên công từ. Trước kia thuộc xóm Đông, thôn Yên Đông, xã Phong Lưu, nay thuộc xóm 3, thôn Yên Đông, xã Yên Hải, huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh.

Vùng đất Hà Nam xưa kia là bãi bồi ở cửa sông Bạch Đằng, nước ngập mênh mông, chỉ có vài đượng đất cao nổi lên. Vào năm 1434, thời vua Lê Thái Tông, niên hiệu Thiệu Bình, có chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp, mở rộng diện tích canh tác. Khi đó, cụ Bùi Bách Niên đã cùng các cụ khác từ phường Kim Hoa, phủ Hoài Đức, kinh thành Thăng Long xuôi theo dòng sông Hồng tới vùng đất này quai đê lấn biển, thau chua rửa mặn lập nên khu đảo Hà Nam. Nhân dân trong vùng tưởng nhớ công lao của các cụ mà lập đền thờ tên là đền Thập Cửu Tiên công. Theo gia phả dòng họ Bùi, vào thời Hậu Lê (khoảng năm 1600 - 1650) con cháu trong dòng tộc đã xây từ đường riêng để thờ cụ thuỷ tổ Bùi Bách Niên và các cụ tổ khác của dòng họ. Đến đời vua Lê Dụ Tông năm thứ 16 (1721) thì tổ chức trùng tu quy mô lớn.

Từ đường họ Bùi (Bùi Bách Niên) trải qua những biến chuyển của thời gian vẫn giữ được gần như nguyên vẹn cả về kiến trúc và điêu khắc. Từ đường được xây theo kiểu chữ Nhị (=), gồm bái đường và hậu cung, mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Phía trước có sân và tam quan. Tam quan được xây dựng từ thời Nguyễn. Trong tam quan là sân thờ là nơi con cháu chuẩn bị sắp lễ vào nhà thờ. Bái đường có 3 gian 2 chái, mái lợp ngói mũi hài, bờ nóc đắp gờ nổi, chính giữa mái đắp nổi hoa văn hình cuốn thư, giữa có chữ Hán “Bùi tiên công từ” (Từ đường họ Bùi, tiên công). Vì kèo kiểu giá chiêng, kết cấu đơn giản. Hậu cung gồm 3 gian 2 chái, vì kèo kiểu giá chiêng, được chạm nổi hình hổ phù, hoa văn vân xoắn. Phía trong có 3 bệ thờ cụ thuỷ tổ và các thế tổ khác trong họ Bùi. Trong nhà thờ hiện còn lưu giữ được nhiều hiện vật có giá trị nghệ thuật cao, có niên đại thời Nguyễn như: hoành  phi, câu đối, đồ tế khí, sắc phong, trướng thờ .v.v.. Các hiện vật này được sơn son thếp vàng, chạm khắc cầu kì, nội dung hàm súc, ý nghĩa. Đề tài trang trí là tứ linh, hoa văn cách điệu. Ngoài ra còn có 1 bia đá khắc năm Minh Mệnh tam niên (1822), ghi họ tên, ngày giỗ của các cụ thủy tổ, thứ tổ trong dòng họ Bùi, 1 cuốn gia phả soạn vào triều Lê Cảnh Hưng (1776), 1 bài trường ca sáng nghiệp và 1 sắc sao. Đây là nguồn tư liệu, hiện vật quý phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử, mỹ thuật, văn hoá, nhu cầu tham quan, du lịch của địa phương.

 Hàng năm, tính theo âm lịch, từ ngày 30 tết Nguyên đán đến ngày mồng 7 tháng giêng con cháu trong dòng họ Bùi cũng như các dòng họ khác ở vùng Hà Nam lại đến lễ tổ ở đền Thập Cửu tiên công ở xã Cẩm La. Lễ hội này thể hiện rõ nét truyền thống văn hoá lâu đời mang nét riêng dặc sắc của cư dân vùng đảo Hà Nam. Đặc biệt phải kể tới phong tục mừng thọ cho các cụ cao niên 80, 90, 100 tuổi. Các cụ được con cháu tổ chức lễ mừng thọ tại nhà, sau đó rước các cụ ra miếu Tiên công làm lễ tế tổ. Ngoài ra, vào các ngày: giỗ thuỷ tổ 15/5, giỗ thứ tổ 15/01, giố thiếu tổ 10/10 ngày giỗ của các thứ tổ tiếp theo của dòng họ Bùi, con cháu lại tụ hội ở nhà thờ họ để làm lễ tổ, thể hiện tấm lòng thành kính với tổ tiên đã sinh thành ra mình.

Từ đường họ Bùi được Bộ Văn hoá - Thông tin công nhận và xếp hạng cấp Quốc gia theo Quyết định số 51 QĐ/BVHTT, ngày 27/12/2001.

(Theo Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh )

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lịch vạn niên
Lượt truy cập
  • 9
  • 906
  • 1,541,742