Phát biểu đề dẫn hội thảo khoa học "Danh nhân Bùi Quang Dũng - cuộc đời và sự nghiệp"

  19/07/2018

Giáo sư sử học Lê Văn Lan phát biểu khai mạc Hội thảo

Kính thưa:

  • Các đồng chí đại diện cho chính quyền, các nhà quản lý văn hóa các cấp của tỉnh Thái Bình !
  • Các bậc cao niên và con cháu đại diện cho dòng họ Bùi ở Thái Bình và Việt Nam !
  • Các nhà khoa học tham gia hội thảo !

Trong khoảng trên dưới nửa thế kỷ trở lại đây, có thể nói, đã có hàng trăm cuộc hội thảo thuộc các cấp độ, mức độ và phạm vi khác nhau (từ địa phương đến quốc gia và quốc tế) về các nhân vật lịch sử, các danh nhân văn hóa có công đối với sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, được tổ chức ở hầu khắp các tỉnh thành trên phạm vi cả nước. Những hoạt động khoa học sôi nổi, rộng mở đó đã đem lại hiệu quả khoa học tích cực, xác lập những cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, góp phần quan trọng vào quá trình tôn vinh, tri ân các thế hệ tiền nhân, khẳng định và phát huy giá trị truyền thống văn hóa và đạo lý “uống nước, nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây” của người dân các dân tộc, trong cộng đồng quốc gia đa dân tộc Việt Nam.

Tiếp nối các hình thức hoạt động khoa học mang nhiều ý nghĩa và giá trị đó, hôm nay, tại vùng đất địa linh nhân kiệt Thái Bình, Sở VHTT&DL Thái Bình, UBND Thành phố Thái Bình, Ban chấp hành Cộng đồng họ Bùi Việt Nam, Ban Liên lạc họ Bùi tỉnh Thái Bình và đại diện gia tộc họ Bùi ấp Hàm Châu cùng đông đảo các nhà khoa học ở Trung ương và địa phương có mặt tại đây để tưởng nhớ, tri ân và hội thảo về một trong những bậc danh nhân nổi tiếng, người có nhiều đóng góp vào sự nghiệp dựng nước và giữ nước của đất Thái Bình nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung trên tiến trình lịch sử – Trinh Quốc công Bùi Quang Dũng, người Việt Nam đầu tiên được mang hiệu danh “Minh Triết phu tử”.

Thay mặt Ban tổ chức hội thảo, chúng tôi nhiệt liệt chào mừng các vị khách quý, các vị đại biểu, các nhà khoa học đã hiện diện và tham dự cuộc hội thảo khoa học mang nhiều ý nghĩa lý luận và thực tiễn này !

Kính thưa các vị đại biểu, các nhà khoa học !

Có thể nói, đây là lần đầu tiên, chúng ta mới có điều kiện để tổ chức một hội thảo khoa học mang tầm quốc gia về Trinh Quốc công – Minh Triết phu tử Bùi Quang Dũng – Danh nhân triều Đinh – Lý, một danh tướng tài năng và đức độ, có nhiều công lao phò giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, lập nên triều đại nhà Đinh thế kỷ X; người trợ giúp nhà Lý ổn định Thăng Long, dẹp yên loạn lạc, dựng xây triều đại quân chủ nơi Kinh đô mới; người có công khai minh, góp sức giúp dân Hàm Châu khẩn hoang, an cư lập nghiệp.

Bùi Quang Dũng sinh ngày 10 tháng Giêng năm Nhâm Ngọ (922) tại đất Phong Châu, huyện Bạch Hạc, tỉnh Phú Thọ. Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, ông sớm nổi tiếng là người đức độ, thông minh hơn người. Đến tuổi trưởng thành, với tài thao lược, văn võ tinh thông, Bùi Quang Dũng đã sớm nuôi ý chí được mang tài trí của mình ra giúp dân, giúp nước. Năm 944, sau khi Ngô Quyền mất, đất nước lâm vào cảnh loạn 12 xứ quân. Nghe tin Đinh Bộ Lĩnh giương cờ dẹp loạn, Bùi Quang Dũng đã tìm theo và trải qua 20 năm, ông đã phò giúp vua Đinh bình yên thiên hạ, ổn định nhà nước Đại Cồ Việt, giúp dân vùng thềm sông Bạch Lãng và sông Cái khai khẩn đất hoang, lập làng để an cư lạc nghiệp.

Với công trạng đóng góp của mình, Bùi Quang Dũng đã được triều đình phong tặng nhiều tước, hiệu cao quý, được dân chúng tôn vinh và cảm tạ. Sau khi vua Đinh bị sát hại, ông trở về ở ẩn tại quê nhà. Đến năm 91 tuổi, cám cảnh đất nước chưa yên, ông lại quay ra phò giúp Lý Thái Tổ dẹp loạn, giữ yên đất nước và góp công trạng lớn vào quá trình dựng xây Kinh đô Thăng Long. Với công trạng lớn lao những năm cuối đời, Bùi Quang Dũng đã được vua Lý phong cho tước cũ và ban tặng Hiệu danh: “Minh Triết phu tử” – với tấm lòng kính trọng.

Bùi Quang Dũng mất năm Thuận Thiên thứ 9, ngày 13 tháng 6 năm Mậu Ngọ (1018) tại ấp Hàm Châu, thọ 97 tuổi. Nghe tin ông mất, vua Lý Thái Tổ đã cho quan bộ Lễ về tổ chức an táng và truy phong là Trinh Quốc công; và sau đó 2 tháng, đích thân vua đã tự tay đề văn bia Sự trạng Bùi Quang Dũng, sai khắc vào đá đặt tại Từ đường để thờ tự. Sau đó 2 năm, đích thân vua về viếng mộ ông và ban chiếu chỉ cho họ Bùi ấp Hàm Châu 3 ngôi cấm địa.

Kính thưa các vị quý khách, các nhà khoa học !

Trên cuộc hành trình của đời người trải ngót trăm năm, “từ chiếc nôi đến nghĩa địa”, danh tướng Bùi Quang Dũng đã vượt qua muôn vàn thử thách, có khổ cực và gian truân, có tiến – thoái và thăng – trầm, có vinh quang và cay cực. Xuyên suốt thân thế và sự nghiệp của ông, chấp nhận đương đầu với mọi hoàn cảnh, vẫn lấp lánh, sáng lên tài năng, đức độ của con người nghĩa khí, tận lòng với nước, với dân, xứng đáng được các thế hệ con cháu dòng họ Bùi và người dân đất Việt tri ân, tôn vinh và coi đó là tấm gương tiết tháo, quên mình vì sự tồn vong của dân tộc.

Đứng trước bề dày của vận mệnh lịch sử dân tộc vắt qua hai thế kỷ, giai đoạn hình thành và củng cố các triều đại quân chủ đầu tiên của nước Việt và vận mệnh ngót trăm năm của một đời người Bùi Quang Dũng, Hội thảo hôm nay của chúng ta thực sự mới chỉ dám đặt ra một số mục đích khiêm tốn.

Một là, cố gắng hội tụ các nguồn tư liệu sử học, thư tịch học, văn hóa học, văn hóa dân gian,… đã có, khả dĩ góp phần tìm hiểu các khía cạnh liên quan đến thân thế và sự nghiệp của Bùi Quang Dũng; qua đó, xác lập những cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy để khẳng định vai trò, công lao đóng góp của ông đối với quê hương, đất nước thuở đương thời.

Hai là, trên cơ sở các dự liệu và căn cứ khoa học đã nghiên cứu, khẳng định và đánh giá những giá trị di sản từ thân thế và sự nghiệp củaMinh Triết phu tử Bùi Quang Dũng, nêu ra các giải pháp ứng dụng khả thi trong quá trình bảo tồn, khai thác và phát huy trong sự nghiệp giáo dục và phát triển văn hóa của con cháu dòng họ Bùi nói riêng và người dân đất Việt nói chung.

Ba là, bằng cách tiếp cận khoa học và các phương pháp nghiên cứu hiện đại, góp phần minh định tư liệu, thẩm định giá trị tư liệu, đính chính hoặc bổ khuyết những so lệch, thiếu hụt trong nhận thức, đánh giá của chính sử và các cá nhân đối với thân thế và sự nghiệp của danh nhân Bùi Quang Dũng.

Cũng trong hội thảo này, nội dung các tham luận khoa học sẽ được mở rộng đến các vấn đề sau:

Một là, xác lập tư liệu để làm rõ hơn nguồn gốc và gia tộc họ Bùi ấp Hàm Châu, thành phố Thái Bình, từ đó, nhận diện rộng thêm những gương mặt nổi danh của con cháu họ Bùi đối với tiến trình lịch sử văn hóa và truyền thống của vùng đất văn hiến Thái Bình trong lịch sử.

Hai là, đề xuất những vấn đề hoặc cách tiếp cận những nghi vấn lịch sử, những khoảng trống trong cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Bùi Quang Dũng. Chẳng hạn, những dấu hỏi về sự vắng bóng của ông trong các ghi chép thông sử, trong các bộ chính sử qua các triều đại; Những khoảng trống trong thời gian 30 năm về quê ở ẩn tại miền Trinh Thạch, Phong Châu; Trinh Quốc công Bùi Quang Dũng nằm ở vị trí nào trong thế đối sánh với các danh nhân có công với dân với nước qua các triều đại phong kiến Việt Nam; Những hướng nghiên cứu tiếp theo,…?

Kính thưa các vị đại biểu, các vị khách quý và các nhà khoa học ! Hiện tại, dự thảo kỷ yếu khoa học đã nằm trên tay các quý vị. Do thời gian có hạn, Ban tổ chức hội thảo chỉ có khả năng sắp xếp được số lượng có hạn các tham luận được trình bày trên diễn đàn khoa học này, hướng theo một số chủ đề/vấn đề chính yếu đã nêu phác họa trên đây. Kết quả toàn văn của hội thảo sẽ được thể hiện trong tập Kỷ yếu khoa học chính thức, xuất bản sau hội thảo này. Rất mong được các nhà khoa học lượng thứ.

Kính chúc cuộc hội thảo khoa học của chúng ta thành công tốt đẹp !

Giáo sư sử học Lê Văn Lan

Tin liên quan:

Họp bàn tổ chức giỗ 1000 năm Thái tổ Trinh Quốc công, Anh dực tướng quân Bùi Quang Dũng (25/07/2018)

Bùi Quang Dũng - Danh thần hai triều Đinh – Lý

THIÊN SÁCH THƯỢNG TƯỚNG TRINH QUỐC CÔNG BÙI QUANG DŨNG

THIÊN SÁCH THƯỢNG TƯỚNG TRINH QUỐC CÔNG BÙI QUANG DŨNG

Trinh Quốc công Bùi Quang Dũng (922-1018) – trong tâm thức người dân và hậu duệ họ Bùi

Từ đường Thiên Sách Thượng Tướng quân Bùi Quang Dũng - Di tích lịch sử văn hóa quốc gia

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lịch vạn niên
Lượt truy cập
  • 12
  • 429
  • 1,430,471