Quan hệ Việt - Mỹ: Những bước thăng trầm hơn 200 năm - Bài 2

  14/02/2017

Bác Hồ và tướng Giáp chụp ảnh cùng toán Con nai của OSS tháng 8/1945. Ảnh: Thanh niên. 

Tại sao nước Mỹ từng sát cánh với những người cách mạng Việt Nam trên một trận tuyến chung chống chủ nghĩa phát xít mà sau đó lại dính líu vào một cuộc can thiệp vũ trang thất bại tại Việt Nam? Để trả lời cho câu hỏi này, Archimedes Patti, một sĩ quan tình báo Mỹ, người đã có mặt và can dự vào những biến động của lịch sử Việt Nam đã đi ngược lại thời gian trở lại thập kỷ 40

Bài 2: Chủ tịch Hồ Chí Minh và những người Mỹ ở Côn Minh

Gần 70 năm sau chuyến đi của Bùi Viện, năm 1941, người Việt Nam thứ hai nhìn thấy vai trò to lớn của Hoa Kỳ trong thế giới hiện đại chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong cuốn Why Vietnam? (Tại sao Việt Nam?) Archimedes Patti viết: Nhờ có đầu óc phân tích và sự thông hiểu sâu sắc tình hình chính trị thế giới, ông Hồ Chí Minh đã sớm rút ra kết luận phải tranh thủ tình cảm của nước Mỹ... Tháng 3/1944, ông Hồ quyết định đi Côn Minh, khi đi qua vùng Cao Bằng gần biên giới Trung Quốc, ông Hồ gặp một người phụ tá tin cẩn khác là Phạm Văn Đồng, người trước đây đã đề xuất các bản yêu sách cho Gauss và Tưởng Giới Thạch để xin tha cho ông Hồ ra khỏi tù. Qua Đồng, tình cờ ông Hồ biết là có một phi công Mỹ bị hạ đang được giữ trong một đơn vị du kích của Giáp gần đó. Hay tin, ông Hồ muốn nắm ngay lấy thời cơ may mắn này và ra lệnh đưa người Mỹ đó đến gặp. Sau một lúc nói chuyện thân mật và tin chắc rằng người Mỹ đã thấy được sự giúp đỡ của người Việt Nam, ông đã chỉ thị cho Đồng cho áp tải người Mỹ đó không chỉ đơn giản đến biên giới mà đến thẳng cho người Mỹ ở Trung Quốc. Đây là một dịp thuận lợi nữa để ông Hồ đề cao phong trào cách mạng với người Mỹ và làm cho họ phải chính thức công nhận phong trào của ông.

Fenn, trung úy hải quân của chúng ta, lúc đó được phái đến để công tác ở Ban Không trợ mặt đất (AGAS) được nghe nói về một người An Nam tên là Hu Tze - ming đã giúp cho viên phi công bị hạ "trung úy Shaw" trở về Trung Quốc. Ngày 29/3, Fenn và Hồ Chí Minh được đưa đến giới thiệu với tướng Mỹ Chennault, Fenn kể lại: "Chennault rất cảm ơn ông Hồ về việc người phi công được cứu thoát - ông Hồ đáp lại rằng bao giờ ông cũng sung sướng được giúp đỡ người Mỹ và đặc biệt giúp tướng Chennault mà ông ta hết mực ca tụng. Họ chuyện trò về đội Hổ Bay, Chennault tỏ ra hài lòng về những câu chuyện mà ông Hồ biết chung quanh vấn đề này. Họ bàn chuyện cứu các phi công bị nạn. Không ai nói đến người Pháp, hoặc chuyện chính trị. Tướng Chennault đã ký  tặng ông Hồ một tấm ảnh có hình ông với dòng chữ Bạn chân thành của anh - Claire L.Chennault".

Tướng Giáp chụp ảnh vớiThiếu tá Archimedes Patti và toán OSS

Cũng trong cuốn sách, Archimedes Patti đã nhắc đến hình tượng "con hải âu", kể lại câu chuyện người thủy thủ già trên con thuyền đang trôi dạt giữa bão tố đã dại dột bắn chết "con chim hải âu" - con vật báo hiệu điềm lành có thể cứu vớt họ. Đó cũng chính là câu chuyện ngụ ngôn để nói rằng nước Mỹ đã bỏ lỡ cơ hội trở thành đồng minh của dân tộc Việt Nam.

Trong đoạn trích sau đây thuật lại cuộc chia tay với Chủ tịch Hồ Chí Minh, kết thúc giai đoạn hợp tác chống Nhật giữa những người cách mạng Việt Nam và nhóm sĩ quan Mỹ, Patti đã có dịp tìm hiểu quan điểm của nhà lãnh đạo cao nhất Việt Nam về viễn tượng quan hệ giữa hai dân tộc.

 

Tướng Claire L.Chennault

"Đúng 7h00 tối, tôi có mặt ở phòng khách Bắc Bộ Phủ. Võ Nguyên Giáp chào tôi và cùng đi vào phòng khách, nơi Chủ tịch Hồ đang chờ cùng với Dương Đức Hiền, Nguyễn Mạnh Hà và Trần Huy Liệu. Chúng tôi đã biết nhau nên không cần có nghi thức gì. Ông Hồ chìa bàn tay mảnh khảnh đón tôi và nói: "Đây quả là một dịp không hay. Mong rằng anh chỉ xa chúng tôi một thời gian". Sau bữa cơm, chúng tôi ngồi lại chung quanh bàn 10 hoặc 15 phút. Trừ ông Hồ và Giáp, mọi người xin rút lui sau khi đã chúc tôi một cuộc hành trình thú vị và tỏ ý mong rằng tôi sẽ sớm trở lại để thăm hoặc công tác ở Việt Nam.

Khi chỉ còn lại ông và tôi, ông Hồ hỏi ngay có phải là Mỹ đang cho phép Pháp trở lại Việt Nam hay không? Ông không bàn luận mà chỉ lo lắng và chỉ muốn qua tôi để biết một cách không chính thức điều mà tôi nghĩ hoặc biết về chính sách Mỹ đối với những ý đồ quá hiển nhiên của Pháp.

Tôi nói cho ông biết chính sách của Mỹ khi tôi mới nhận nhiệm vụ là một chính sách "tránh khỏi" Đông Dương, ngoại trừ các hoạt động tình báo chống đối lại đối tượng người Nhật... Ông Hồ lắng nghe một cách chăm chú rồi lắc đầu, nói ông không thể nào hiểu được rằng Mỹ, một nước nổi tiếng chống chủ nghĩa thực dân, lại làm ngơ và cho phép Anh và thậm chí cả Trung Quốc giúp Pháp trong mưu đồ áp đặt chế độ thuộc địa ở Việt Nam.

Ông nhấn mạnh vào một sự cần thiết phát triển kinh tế của Việt Nam không phụ thuộc Pháp, Nhật và Trung Quốc, hoặc thậm chí cả Mỹ, mà độc lập với mọi sự thống trị của nước ngoài. Như Mỹ và Anh trước đây, Việt Nam chủ trương một sự tự do thông thương trên thế giới, chứ không phải như trước đây thì hạn chế vào nước Pháp hoặc Trung Quốc. Không có tự do thông thương, Việt Nam sẽ không bao giờ phồn vinh về kinh tế, và nhân dân Việt Nam như trước đây, sẽ bị chặn lại để chỉ làm những công việc thủ công tầm thường và buôn bán vụn vặt.

"Nếu đó thực sự là một nguyên tắc cao siêu mà Mỹ và Anh đã phấn đấu trong chiến tranh thế giới thứ hai, thì tại sao trong bước khởi đầu thời kỳ sau chiến tranh, họ đã từ bỏ những nguyên tắc đó và đặc biệt là đã từ chối không áp dụng cho Việt Nam. Đúng là Mỹ đã giúp đỡ cho Việt Nam trong cuộc đấu tranh trước đây. Tại sao nay Mỹ lại tỏ ra nhu nhược trong khi Pháp vi phạm các nguyên tắc Hiến chương Đại Tây Dương và của Liên Hợp Quốc?" - ông Hồ lập luận. Tôi không đáp lại và ông Hồ cũng đã chẳng chờ đợi một câu trả lời".

Trong suốt 30 năm sau đó, các chính quyền Mỹ lần lượt can thiệp ngày càng sâu vào Việt Nam, thoạt đầu là ủng hộ nguồn lực cho thực dân Pháp, sau đó trực tiếp gửi quân tham chiến bên cạnh chính quyền Sài Gòn chống lại nguyện vọng hòa bình, độc lập, thống nhất của người Việt Nam.

(Theo Xuân Danh-Báo Thanh Niên)

Tin liên quan:

Quan hệ Việt - Mỹ: Những bước thăng trầm hơn 200 năm - Bài 1

 

Bình luận

Tin tức mới

TIN BUỒN

TIN BUỒN

Ông Bùi Quang Anh nguyên là Ủy viên Ban Chấp hành Cộng đồng họ Bùi Việt Nam nhiệm kỳ I, II; Phó Chủ tịch Hội đồng Trưởng lão Cộng đồng họ Bùi Việt Nam nhiệm kỳ III ( 2018 - 2023) đã từ trần vào hồi 13h15 ngày13/6/2018 (tức ngày 30/4 Mậu Tuất). Hưởng thọ 7

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lịch vạn niên
Lượt truy cập
  • 10
  • 739
  • 1,308,534