TẢN VIÊN SƠN THÁNH BÙI THIÊN QUÝ VÀ ĐÌNH QUÁN KHÁI - DI TÍCH LƯU DẤU LỊCH SỬ

  26/07/2017

Đình Quán Khái nằm cạnh dòng sông Hóa, tọa lạc tại xã Vĩnh Phong, huyện Vĩnh Bảo, là một công trình tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc của đình làng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Đây là di tích quý hiếm, bảo lưu nguyên vẹn mọi giá trị nguyên gốc di tích và được Bộ Văn hóa - Thông tin và Thể thao công nhận là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1992.

Đình Quán Khái - Vĩnh Phong, Vĩnh Bảo, Hải Phòng

Tương truyền cũ của làng Quán Khái kể rằng, đình được dựng trên khu đất phía Đông Bắc thôn, giáp với làng Hà Dương, xã Cộng Hiền. Ngày ấy, dân làng Quán Khái nghèo, không có khả năng dựng đình. Đến một năm nọ, có người làng làm nghề câu cá, nắm được nhiều phép thuật “lạ lùng”. Một hôm vào thăm đình Trấn Dương bị dân làng xúc phạm, cho là không hiểu biết về nghệ thuật trạm khắc đình làng. Đêm đó, ông bèn “làm phép” dời đình Trấn Dương về quê hương Quán Khái. Sau dân làng Trấn Dương tìm lại được đình, phải nhờ cậy ông đưa đình về chốn cũ. Cho nên, ngày nay ở Quán Khái vẫn còn khu đất mà nhân dân địa phương quen gọi là nền đình xưa.

Đình hiện tại nằm ở phía Tây Nam thôn, được khởi công xây dựng nửa đầu thế kỷ XX. Tiền dựng đình do dân làng đóng góp, người đứng ra hưng công là cụ Bá Phú, một hào lý có uy tín ở làng xã. Tục truyền, ngày ấy, cụ Bá Phú họ Ngô cùng một số trai làng khỏe mạnh “khăn đùm cơm nắm” vào tận rừng mua gỗ, đóng bè trở về. Nghe tin Quán Khái dựng đình lớn, nhiều hiệp thợ nổi tiếng đến xin được thi công. Cuối cùng “thắng thần” thuộc về hiệp thợ Ninh Giang (Hải Dương), với đáp số thừa một cây gỗ lim để dùng vào việc chuẩn bị đồ nghề cho thợ. Công việc làm đình gần chục năm và hoàn thành vào năm 1916, số vật tư dân làng trù tính vừa đủ không thừa, không thiếu. Điều này chứng tỏ, khả năng thiết kế xây dựng tài ba của “tổng công trình sư” Bá Phú và dân làng.

Vào thời Hùng Vương, ở miền thượng đạo Nam Sơn, có người họ Bùi tên Hiền (tức Vương Phụ), vợ là Nguyễn Thị Gián (tức Vương Mẫu) nhà nghèo, làm nghề đánh cá nhưng hay làm điều thiện. Cả hai vợ chồng đều đức độ, sâu dày. Nhưng tuổi cao mà vẫn chưa có con trai. Một đêm nằm mơ thấy, con rắn hoa trắng to, bỗng rơi xuống mình. Đến ngày 3/3 năm Quý Mùi sinh một con trai diện mạo, thân thể khác thường, biết ngay là thần nhân xuất thế nên mới đặt tên là Thiên Quý vì dựa theo dung nghi. Năm 6 tuổi đi học, đến năm 15 tuổi đã làu thông kinh sử. Năm 20 tuổi, cha mẹ đều qua đời. Ông tìm nơi đất đẹp mai táng, ba năm cư tang cha mẹ theo đúng lễ nghi. Khi hết tang trở về, gặp lúc Vua Hùng Duệ Vương có chiếu cầu hiền, ai có tài văn, tài võ ra giúp nước sẽ được bổ nhiệm. Ông ra nhận chức, từ đó đội ơn vua lập nước.

Như vậy, từ một trang (xã) Quán Khái khởi thủy, sau này phát triển thành ba xã là Quán Khái, Phần Thượng và Lý Nhân (nay là 3 thôn của xã Vĩnh Phong) đều thờ Đức thánh Tản Viên và hai công chúa nhà Hùng. Đình Quán Khái là một di tích kiến trúc nghệ thuật có quy mô lớn và bảo lưu khá trọn vẹn về giá trị nguyên gốc của một đình làng Việt Nam ra đời đầu thế kỉ XX. Nhưng thời gian đã làm thất lạc nhiều di vật quý mà giá trị nghệ thuật không hề thua kém, trang trí kiến trúc đều được sơn son thếp vàng lộng lẫy. Hiện, đình còn lưu giữ một số di vật tiêu biểu như: Bài vị, cuốn thư, sập gỗ, ỷ ngai, tượng quan văn võ, tượng ông Đô, tượng hạc, đại tự, câu đối, sắc phong. Phần trang trí có rồng, lân, rùa, phượng, đầu hổ phù, long mã, dơi, cây sen, tùng, trúc…

Truyền thuyết và thần tích lưu truyền tại địa phương là nguồn sử liệu có giá trị nghiên cứu về một giai đoạn lịch sử bi hùng của dân tộc. Đặc biệt, thần tích Đức Tản Viên là một di bản quý, góp phần tìm hiểu, nghiên cứu về một nhân vật lịch sử được coi là một trong “Tứ bất tử” trong thế giới thần linh của người Việt Nam.

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lịch vạn niên
Lượt truy cập
  • 9
  • 5623
  • 1,399,933