VỀ KIM THÀNH TÌM BÓNG TIỀN NHÂN

  03/02/2017
Các nhà khoa học, đại diện BCH CĐHB Việt Nam, họ Bùi tỉnh Hải Dương, chi họ Bùi Bất Nạo, đại diện bô lão tại địa phương trong buổi toạ đàm về di tích cụ Bùi Đình Chấn
 
Ngày 24 tháng 11 năm 2011, Đoàn Ban thường trực họ Bùi Việt Nam về huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương viếng mộ Tướng công Bùi Đình Chấn, danh tướng thời vua Hùng Duệ Vương, đã cách ngày nay hơn 2300 năm. Đây là lần thứ hai, kể từ bốn mươi năm về trước, tôi về lại nơi mảnh đất quen thuộc đã gắn bó một thời sinh tử của người lính trong cuộc chống chiến tranh phá hoại bằng không quân Mỹ, đối với miền Bắc nước ta vào những năm sáu mươi của thế kỷ trước.

Các nhà khoa học chụp ảnh bên miếu thờ viễn tổ Bùi Đình Chấn thời Hùng Duệ Vương (Hùng Vương thứ 18, khoảng 2.300 năm)

Làng Bất Nạo, xã Kim Anh giờ đã đổi thay nhiều, những hình ảnh xưa cũ đâu đó chỉ còn lại trong ký ức. Thay vào đó là những con đường trải nhựa phẳng lì,  nổi bật trên nền xanh ngút ngàn của lúa, của nhịp sống công nghiệp hối hả đang vươn lên của mảnh đất này. Hai bên đường hàng quán san sát, bày bán mọi mặt hàng, có lẽ chả thiếu thứ gì so với nơi thành phố. Các thôn nhà cao tầng mọc lên ken dày, cái nào cũng hình khối đường bệ màu sắc hài hòa, được tôn lên bởi những rặng dừa rủ bóng, những hàng cây cổ thụ mang dấu ấn của làng cổ xưa, tạo nên vẻ đẹp vừa hài hòa vừa tươi trẻ, cổ kính đậm chất hồn quê của nền văn hóa sông Hồng. Chính trên mảnh đất linh thiêng này, cách nay 2300 năm đã là nơi phát tích cùng lúc ba vị dũng tướng thao lược, tài ba: Đào Lợi Sinh, Đào Lợi Dụng, Bùi Đình Chấn. Khi nhà nước bị xâm lăng, các ông đã đứng ra giúp vua Hùng Duệ Vương đánh tan quân Thục xâm chiếm bờ cõi Văn Lang. Sau cuộc chinh phạt thắng giặc, nhà nước thái bình thịnh trị. Các ngài đã được vua Hùng Duệ Vương phong chức tôn quý Quận Công và ban thưởng điền trang thái ấp, để đời đời cho con cháu được hưởng lộc vua ban. Nhớ công ơn to lớn đánh giặc cứu nước của các bậc danh tướng, danh thần, với niềm tự hào sâu sắc của quê hương, dân làng Bất Nạo đã suy tôn các cụ là Thành Hoàng Làng và xây Đình thờ, để danh thơm các Quận Công sáng cùng nhật nguyệt, khí phách soi tỏ ngàn năm. Có thể từ trong tầng sâu văn hóa tâm linh ấy, mà trải qua qua các triều đại, vùng đất này luôn xuất hiện nhiều hiền tài, tiến sĩ, văn học, sử học, nghệ sĩ, trong đó tiến sĩ Phạm Cảnh Lương, Triều Lê là một điển hình. Lịch sử như một dòng chảy không ngưng nghỉ, Thế kỷ 20 cuộc kháng chống Pháp và chiến tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Xã Kim Anh nói chung và thôn Bất Nạo nói riêng, đã có hàng ngàn thanh niên của trăm họ cầm súng ra trận giết giặc. không ít người trong số đó đã trở thành anh hùng, tướng lĩnh, liệt sỹ, dòng máu hồng của các anh đã góp phần tô đỏ cho màu cờ tổ quốc Việt Nam, cho quê hương Kim Anh trên con đường giàu mạnh.

Thật xúc động khi được đứng trên mảnh đất với những tầng văn hóa dày dặn của trăm họ, được kế tiếp truyền đời xây dựng. Trong đó có đền thờ và phần mộ Tướng công Bùi Đình Chấn - cụ tổ của dòng Bùi tộc, còn lưu lại nơi này qua mấy ngàn năm đất nước chiến chinh, lở bồi dâu bể. Mộ cụ được xây hình tròn, trên mộ cây cối mọc um tùm, làm ta liên tưởng như tán, như lọng giữa trời mây trắng quê hương. Mộ đặt nổi giữa một cái ao hình chữ nhật (chắc một thầy địa lý nào đó để mộ theo lối “ thiên quang tỉnh”), quanh năm nước thường đầy và khá trong. Đền thờ “ BÙI ĐÌNH CHẤN CHI MỘ” cách đó vài ba mét, dưới một tán cây đa đại thụ cành tán xum xuê, có đường kính rộng đến trăm mét, bốn rễ như bốn trụ cột ở thế tự nhiên cắm sâu xuống lòng đất, tạo thế đứng vững chắc. Khiến ta liên tưởng đến một “bức thông điệp” từ cõi tâm linh, được gửi về cho chốn trần gian: “Thiên thu vĩnh cửu !”. Dưới gốc đa đại thụ còn lưu giữ được một sập đá khá dày, to, liền khối, rộng khoảng 1,50 m2. Hoa văn chạm khắc sắc nét, tinh xảo, hình rồng chầu nguyệt chạm nổi còn nguyên vẹn, bà con vẫn giữ bát hương thờ cúng quanh năm. Theo thiển ý của người viết bài này, hoa văn trên sập trùng với hoa văn cổ, thường chạm khắc ở các văn bia thời Lý – Trần. Bên trong điện thờ có pho tượng Tướng công Bùi Đình Chấn, được sơn son thiết vàng đặt trên bệ thờ,  toát lên khí chất minh triết, linh thiêng của một vị thần, của dũng tướng một thời tài ba, thao lược. Điều đặc biệt ở đây theo dân làng kể lại, từ phần mộ của cụ cho đến miếu thờ, đều do nhân dân tôn kính mà tu tạo, gìn giữ từ đời này qua đời khác. Nhiều người dân nói rằng Cụ rất linh thiêng, luôn che chở cho dân làng vượt qua mọi cơn bĩ cực. Hơn nữa, theo “ văn tự” truyền miệng kể lại, trước đây khi cụ được nhà vua cấp điền trang thái ấp, hàng trăm mẫu loại bờ xôi ruộng mật, Cụ đều dành cho dân làng cày cấy, sinh sống, chứ không lấy làm của riêng. Tôi đã đến thắp hương hai lần tại đền thờ Tướng Công, lần nào tôi cũng thấy trên Ban thờ có hoa quả tươi, tất nhiên ngày tôi đến không phải ngày rằm hay mồng một. Cụ Nguyễn Văn Chung tuổi ngót tám mươi, ở làng cho biết “- Ở đây dân làng thường tự mang lễ đến thắp hương cho Cụ quanh năm, chứ không riêng gì ngày mồng một hay ngày rằm. Các Triều Lê, Nguyễn trước đây nhà vua có Chỉ về việc công nhận các cụ là Tướng công và Thành Hoàng Làng. Lý trưởng căn cứ vào đó mà đặt lệ cúng tế, để  dân làng theo, còn việc làm lễ thường xuyên là dân làng muốn tỏ lòng tri ân với cụ, vì đã có công với nước và trực tiếp có công xây dựng làng từ thời tiền sử. Phúc ấm ấy của cụ, đã sống trong tâm linh của dân làng Bất Nạo, để đời nối đời trong lịch sử suốt mấy ngàn năm. Giờ con cháu chúng tôi vẫn tỏ lòng biết ơn cụ, như cha ông mình xưa đã làm. Bà con chúng tôi ở đây coi việc uống nước nhớ nguồn là phải cụ thể, phải bắt đầu từ làng mình, quê mình, rồi từ làng mới ra nước. Cũng như cây phải bắt nguồn từ muôn rễ nhỏ, thì cây mới thành đại thụ. Nước cũng phải bắt nguồn từ muôn vàn  thôn xóm, thì nước mới hùng cường được.” 

Qua bài viết này chúng tôi cũng xin được cảm ơn cụ Nguyễn Văn Chung, chính cụ đã động viên người con của cụ làm việc ở Viện sử học Hải Phòng, tìm ra tài liệu liệu vô giá về ba tướng công, mà bài viết đã đề cập ở phần trên. Khi nhận được tài liệu do ông Bùi Thái Tỵ chi họ Bùi thôn Bất Nạo, chuyển cho Ban thường trực họ Bùi Việt Nam. Chúng tôi đã nghiên cứu, nhận thấy tài liệu có giá trị chính thống, có con dấu và bút tích của Lý trưởng làng trong thần phả và bản dịch của Viện sử học Hải Phòng. Tiếp đó chúng tôi đã tổ chức đi điền dã để thu thập thêm tư liệu về cụ Bùi Đình Chấn và thống nhất kết luận: Cụ Bùi Đình Chấn là tướng của vua Hùng Duệ Vương, được vua giao thống lĩnh một đạo quân, đánh đuổi quân Thục khi xâm chiếm Nhà nước Văn Lang. Trận chiến quyết liệt diễn ra  ở vùng Sóc Sơn, Hà Nội ngày nay. Khi thắng trận được vua phong chức Quận Công ban điền trang thái ấp, cho co cháu hưởng lộc vua đời đời. Để ghi ơn những bậc tiền nhân có công với nước, Ban thường trực họ Bùi Việt Nam đã về làm việc với Ủy ban nhân dân xã Kim Anh, đề nghị lãnh đạo và chính quyền xem xét quyết định làm thủ tục, đề nghị trên công nhận các vị tướng công Bùi Đình Chấn , Đào Lợi Sinh, Đào Lợi Dụng là “Khu di tích lịch sử văn hóa” cấp tỉnh. Đoàn chúng tôi đã vinh dự được ông Trần Văn Hiển Bí thư Đảng ủy, kiêm Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bất Nạo, đón tiếp cởi mở, chân tình, chu đáo thấm đẫm tình người. Khi làm việc, ông cùng các đồng chí Phó Chủ tịch phụ trách văn hóa- xã hội, cán bộ văn hóa thông tin, các vị cán bộ lãnh đạo các đoàn thể chính trị - xã hội, cùng tiếp cận tài liệu trước. Trong hội nghị, mọi người nghe trực tiếp và trao đổi cụ thể các vấn đề, hoặc nêu ý kiến cùng tranh luận về vấn đề nào đó chưa rõ, để cùng đi đến thống nhất về  nhận thức, một cách khách quan khoa học. Qua hai phiên họp cách nhau hơn sáu tháng, ngày 24 tháng 11 năm 2011, ông Trần Văn Hiển thay mặt cho Đảng ủy và Chính quyền xã Kim Anh đã kết luận thống nhất, đưa việc đề nghi trên xét công nhận “Cụm Di tích lịch sử văn hóa Bùi Đình Chấn” ở cấp tỉnh; ra trình với Đảng ủy để xin ý kiến và hoàn tất hồ sờ đề nghị trên xem xét quyết định. 

Sẽ là khiếm khuyết nếu không nói rằng, để đạt được một số kết quả bước đầu trong việc đề nghị lãnh đạo các cấp có thẩm quyền, xem xét công nhận Cụm di tích lịch sử cụ Bùi Đình Chấn ở thôn Bất Nạo, đã có sự đóng góp rất lớn của gia đình ông Bùi Thái Tỵ và các ông trong gia tộc họ Bùi , các cụ trong nhiều dòng họ ở đây. Lần nào các anh trong Ban thường trực về, cũng được gia đình ông bà Tỵ đón tiếp chu đáo, thân tình huyết tộc. Ông Tỵ , ông Bùi Đình Chuyên,  Bùi Văn Chung, đặc biệt vợ chồng anh Bùi Quang Hùng lên tận Hà Nội tìm gặp và tận tay BLL, tài liệu về các vị Thành hoàng làng Bất Nạo. Các vị  luôn là những người kết nối thông tin thường xuyên, bố trí kế hoạch để cùng với Ban thường trực làm việc với lãnh đạo xã được thuận lợi và hiệu quả. Cần khảng định rằng sự nhiệt thành và trách nhiệm của các bác, các cụ ở đây là xuất phát từ tấm lòng trong sáng, vô tư, chỉ mong được trên ghi nhận công lao của những bậc tiền nhân có công dựng nước, làm vẻ vang thêm truyền thống sử thi của làng Bất Nạo. Vì các cụ Bùi Đình Chấn, Đào Lợi Sinh, Đào Lợi Dụng, từ xa xưa đã là Thành Hoàng Làng. Nay tôn vinh cũng là hợp đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là nghĩa vụ của cháu con đối với các bậc tiền nhân, là vinh dự tự hào của cả làng, chứ không phải của riêng dòng họ nào.

Khi bài báo này lên khuôn, chúng tôi nhận được tin Đảng ủy và UBND xã Kim Anh đã nhất trí rất cao, hiện xã đang làm hồ sơ để sớm đề nghị trên xem xét quyết định xếp hạng khu Di tích lịch sử văn hóa Bùi Đình Chấn tại làng Bất Nạo, xã Kim Anh.  Đây là một tin vui khi mùa xuân mới đang về, mùa xuân với bao hứa hẹn thành đạt và hạnh phúc, đang về với nhân dân Kim Anh, với tất cả chúng ta, hãy trải rộng lòng mình hơn, để cùng hướng về cội nguồn dân tộc  Việt Nam anh hùng,  ngàn đời thủy chung và bất khuất, trong đó có Kim Thành là vùng đất cổ có tự ngàn xưa.

(Theo Tùy bút của Bùi Xuân Ngật)

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lịch vạn niên
Lượt truy cập
  • 4
  • 1516
  • 1,616,979